Universidade de Santiago de Compostela
Universidade de Vigo
Universidade da Coruña
Consellería de Educación

 

Física
FísicaGrupo de traballoDirectricesModelo de exame
Orientacións Xerais
Obxectivos, contidos e criterios de avaliación

GRAVITACIÓN

OBXECTIVOS ESPECÍFICOS

  • Analiza-la evolución da Ciencia na explicación dos fenómenos naturais.
  • Interpreta-las forzas gravitatorias e a súa consecuencia na orde do universo.
  • Establece-los conceptos necesarios para o estudo das interaccións a distancia.
  • Identifica-la interacción gravitatoria como unha interacción de tipo conservativo e establece-las magnitudes que a caracterizan.
  • Coñece-las características e as leis que rexen o movemento xeral dun corpo no campo gravitatorio e relacionalo coa enerxía.
  • Relaciona-los avances científicos, derivados do estudo das forzas gravitatorias, coa exploración actual do universo.

CONTIDOS

1. Modelos do universo. Revisión histórica.

2. Forzas centrais.
2.1. Momento angular dunha partícula.
2.2. Teorema do momento angular. Principio de conservación.

3. Leis de Kepler

4. Lei da Gravitación Universal
4.1.Constante "G".
4.2. Período de revolución dun planeta.
4.3. Interacción dun conxunto de masas puntuais. Principio de superposición.

5. Concepto de "campo"
5.1.Campos escalares
5.2. Campos vectoriais
5.3. Campos conservativos
5.4. Forzas conservativas

6. Enerxía potencial
6.1. Enerxía potencial nun punto
6.2. Traballo e diferenza de enerxía potencial
6.3. Conservación da enerxía mecánica
6.4. Intensidade do campo gravitatorio nun punto
6.5. Potencial gravitatorio

7. Aplicacións ó estudo do campo gravitatorio terrestre
7.1. Intensidade do campo gravitatorio terrestre
7.2. Variación da "g" coa altura, a profundidade e a latitude
7.3. Enerxía potencial gravitatoria terrestre
7.4. Satélites: velocidade orbital e velocidade de escape.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN

Interpretar e analiza-lo concepto de campo gravitatorio.
Preténdese comprobar se o alumnado é quén de comprende-lo concepto físico de campo extendendo o devandito concepto ó estudo do campo gravitatorio, analizando de xeito particular as características dos campos de forzas conservativos.

Establecer e analiza-las magnitudes básicas relativas ó campo gravitatorio.
Preténdese verificar que os alumnos son capaces de interpretar e analizar diferentes magnitudes do campo gravitatorio en cuestións e problemas, tales como forza e intensidade de campo, enerxía potencial e potencial, tanto referidos a campos creados pola Terra coma por outros corpos celestes, incluíndo o estudo gráfico e analítico destes.
Tamén se inclúe neste apartado ó estudo gráfico e analítico das interaccións entre masas puntuais.

Enunciar e interpreta-las leis Kepler do movemento planetario e aplicalas para o caso de órbitas circulares.
O alumnado debe ser quén de interpretar e enuncia-las leis de Kepler, profundizando na súa utilización para a resolución de cuestións e problemas.

Analizar e avaliar diferentes situacións-problema contemplando aspectos cinemáticos, dinámicos e enerxéticos relativos ó campo gravitatorio.
Con este criterio preténdese avaliar se o alumnado é capaz de resolver problemas e cuestións relativos a corpos situados nas proximidades de superficies planetarias, en estado de movemento ou de repouso, para aplicar e valora-los aspectos cinemáticos, dinámicos e enerxéticos apropiados. Inclúense neste apartado diferentes situacións relativas á velocidade de escape e a enerxía total dun corpo en traxectoria orbital.

ELECTROMAGNETISMO

OBXECTIVOS ESPECÍFICOS

  • Analizar, resolver e representar (se é o caso): as interaccións electrostáticas e o campo electrostático, potencial e a enerxía , xerados por cargas eléctricas puntuais.
  • Identifica-los campos de esferas condutoras, planos e fíos infinitos.
  • Analizar, resolver e representar (se é o caso): as interaccións entre cargas en movemento e campos magnéticos e entre correntes eléctricas entre si.
  • Determina-lo campo creado por fíos infinitos e bobinas.
  • Defini-la lei de indución de Faraday e a lei de Lenz.
  • Analiza-los fundamentos do xerador de corrente alterna.
  • Valora-las analoxías e diferenzas entre os campos gravitatorio, eléctrico e magnético.

CONTIDOS

1. Forza electrostática.
1.1. Descrición dos fenómenos electrostáticos. Condutores e illantes.
1.2. Carga eléctrica.
1.3. Forza entre cargas en repouso; lei de Coulomb. Superposición.

2. Campo electrostático.
2.1.Campo dunha carga puntual. Superposición.
2.2. Campo dunha distribución de n cargas.
2.3. Campo dunha distribución continua de cargas: esfera, plano e fío infinito.

3. Enerxía potencial electrostática
3.1. Traballo de desprazamento dunha carga puntual no campo central creado por outra carga.
3.2. Definición de enerxía potencial; definición de potencial electrostático.
3.3. Relación entre campo e potencial electrostáticos; (relación unidimensional: evita-lo concepto de gradiente).
3.4 Potencial de esferas condutoras.

4. Campo magnético no baleiro.
4.1. As cargas en movemento como orixe do campo magnético: experiencias de Oersted.
4.2. Forza magnética sobre unha carga en movemento no seo dun campo magnético: lei de Lorentz.
4.2.1. Definición e unidades de B: movemento de cargas nun campo magnético uniforme.
4.3. Descrición dos imáns naturais como creadores de campo magnético. Correntes microscópicas.
4.4. Campo magnético creado por correntes eléctricas.
4.4.1. Aplicacións:

    • Campo creado por un fío infinito.
    • Campo creado por un solenoide

4.5. Forza magnética sobre unha corrente rectilínea.
4.6. Forza magnética entre dúas correntes rectilíneas indefinidas: Definición internacional de amperio.
4.7. Definición de coeficiente de autoindución dunha bobina (relación Fluxo/Intensidade). Unidades.
4.8. Forza electromotriz inducida. Lei de Lenz-Faraday.

5. Analoxías e diferenzas entre campos gravitatorio, eléctrico e magnético.

6. Produción de correntes alternas. Descrición dun xerador elemental.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN

Analizar, resolver e representar (se é o caso) as interaccións electrostáticas e campo electrostático, potencial e a enerxía, xerados por cargas eléctricas puntuais.
Trátase de comprobar que o alumnado é quen de relacionar e analizar en distribucións sinxelas de cargas puntuais, conceptos relativos a forzas electrostáticas, campo, potencial e enerxía potencial.

Aplicar e representar (se é o caso) o campo creado por esferas condutoras.
Preténdese verifica-lo coñecemento do concepto de campo en distribucións continuas de cargas,
así como establece-la relación entre campo e potencial.

Analizar, resolver e representar (se é o caso) as interaccións magnéticas entre cargas en movemento e campos magnéticos entre correntes eléctricas entre si.
Preténdese verifica-lo grao de coñecemento do alumnado sobre o resultado das interaccións magnéticas entre cargas en movemento e campos magnéticos a través da resolución de cuestións e problemas.

Analiza-lo campo creado por fios infinitos e solenoides.
Preténdese que o alumnado coñeza e calcule, de forma sinxela, o campo magnético creado por fíos infinitos e solenoides, tanto en cuestións coma en problemas.

• Analiza-las leis de indución de Faraday e a lei de Lenz.
Preténdese valora-la capacidade do alumnado para interpreta-lo enunciado das leis de Faraday e de Lenz, recoñecendo a súa transcendencia para a explicación dos fenómenos electromagnéticos.

Analiza-la produción de corrente alterna a partir da comprensión dos fundamentos dun xerador.
Preténdese que o alumnado sexa quen de analizar e interpreta-la orixe da corrente alterna a partir da indución electromagnética.

Valora-las analoxías e diferenzas entre os campos gravitatorio, eléctrico e magnético.
O alumnado valorará de xeito comparativo as características do campo gravitatorio, magnético e eléctrico, en canto aos módulos dos campos, as unidades e as propiedades vectoriais.

VIBRACIÓNS E ONDAS

OBXECTIVOS ESPECÍFICOS

  • Identifica-las características xerais do MHS e aplicalas a resolución de problemas contemplando os aspectos cinemáticos, dinámicos e enerxéticos.
  • Comprende-las características xerais do movemento ondulatorio e distinguir entre os diferentes tipos de ondas.
  • Identifica-las magnitudes que aparecen na ecuación dunha onda harmónica, así como as relacións entre elas. Comprende-los conceptos de intensidade e enerxía dunha onda e explica-lo fenómeno do amortecemento.
  • Explicar de forma cualitativa os fenómenos de reflexión, refracción, difracción, polarización, interferencia e resonancia.
  • Comprobar experimentalmente o cumprimento da lei de Hooke, analizando as características do movemento oscilatorio dun resorte e determinando a constante elástica polos métodos estático e dinámico.
  • Determinar experimentalmente os factores dos que depende o período dun péndulo simple e determina-lo valor da gravidade no laboratorio, analizando e discutindo os valores obtidos.

CONTIDOS

1. Coñecementos previos. Movemento harmónico simple.
1.1. Características xerais e conceptos previos.
1.2. Estudo cinemático, dinámico e enerxético do MHS.
1.3. Aplicación dos conceptos teóricos á análise experimental de movementos harmónicos simples: o resorte elástico e o péndulo simple.

2. Ondas harmónicas planas.
2.1. Propagación de perturbacións en medios materiais elásticos.
2.2. Tipos de ondas: ondas lonxitudinais e transversais; ondas materiais e electromagnéticas.
2.3. Magnitudes características: lonxitude de onda, frecuencia, amplitude e número de onda.
2.4. Velocidade de propagación. Factores dos que depende.

3. Ecuación dunha onda harmónica plana.
3.1. Dobre periodicidade espacial-temporal.
3.3. Distintas expresións da ecuación de ondas.

4. Enerxía e intensidade do movemento ondulatorio. Atenuación e absorción polo medio.

5. Principio de Huygens.

6. Propiedades das ondas:
6.1. Reflexión.
6.2. Refracción.
6.3. Difracción.
6.4. Interferencias.
6.4.1. Principio de superposición. Interferencia construtiva e destrutiva: descrición cualitativa.
6.4.2. Ondas estacionarias.
6.5. Polarización: descrición cualitativa.

7. O son.
7.1. Propagación do son. Velocidade de propagación do son.
7.2. Calidades do son: ton, intensidade e timbre.
7.3. Percepción do son.

8. Resonancia: concepto e descrición cualitativa mediante exemplificacións.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN

Determinar e avalia-las características xerais do movemento harmónico simple.
Preténdese constatar se o alumnado é capaz de analiza-las consideracións cinemáticas, dinámicas e enerxéticas que caracterizan un movemento harmónico simple, para aplicalas á resolución de problemas e cuestións relativas ó resorte elástico e péndulo simple.

Estima-las características do movemento ondulatorio e clasifica-los diferentes tipos de ondas en función dos distintos criterios.
Trátase de verificar se o alumnado é quén de analiza-los factores que condicionan a existencia dun movemento ondulatorio, para distinguir entre os diferentes tipos de ondas, valorando o porqué desa clasificación.
Así mesmo, deberá ser capaz de comparar distintos fenómenos ondulatorios da vida cotiá e clasificalos de acordo con criterios antes indicados.

Analiza-las magnitudes que aparecen na ecuación da onda harmónica, así como as relacións entre elas.
Este criterio pretende comprobar se o alumnado é capaz de analiza-la ecuación dunha onda harmónica, identificando as súas magnitudes e as relacións entre elas, para a súa aplicación na resolución de cuestións teóricas e numéricas (obtención dos valores de amplitude, velocidade, lonxitude de onda  e frecuencia, a partir dunha ecuación de onda dada).

Relaciona-los conceptos de intensidade e enerxía do movemento ondulatorio e explicar o amortecemento das ondas.
Preténdese verificar se os alumnos son capaces de determina-la intensidade e enerxía do movemento ondulatorio, e de xustificar cómo varían estas en función da distancia e do medio.

Xustificar, dun xeito cualitativo, os fenómenos de reflexión, refracción, difracción, polarización, interferencia de ondas, resonancia.
Con este criterio pretendemos verificar se o alumnado é quén de discriminar entre os diferentes tipos de fenómenos ondulatorios, analizando as leis que os regulan, e de xustificar segundo estas a resolución das cuestións formuladas. A analise destes fenómenos ondulatorios servirá de base para o achegamento ó estudo das ondas sonoras e das características ondulatorias da luz.

Contrastar experimentalmente o cumprimento da lei de Hooke, analizando as características do movemento oscilatorio dun resorte e determinando a constante elástica polos métodos estático e dinámico.
Este criterio tenta verificar se os alumnos son capaces de deseñar e realizar unha montaxe experimental que permita analiza-las características cinemáticas e dinámicas do movemento harmónico simple dun resorte elástico, tomando datos, presentando hipóteses e establecendo conclusións sobre a realización da experiencia.

Avaliar experimentalmente os factores de que depende o período dun péndulo simple e determina-lo valor da gravidade no laboratorio, analizando os resultados obtidos.
Trátase de constatar se o alumnado pode analiza-lo movemento harmónico simple dun péndulo, xustificando as desviacións experimentais do modelo teórico formulado, e aplica-los datos obtidos ó cálculo da aceleración da gravidade.

ÓPTICA

OBXECTIVOS ESPECÍFICOS

  • Diferencia-las teorías históricas acerca da natureza da luz.
  • Aplica-las leis da reflexión e refracción da luz.
  • Estudo de imaxes producidas por espellos e lentes.
  • Calcula-la distancia focal dunha lente e estuda-la posición, natureza e tamaño da imaxe en función da distancia entre o obxecto e a lente.
  • Comprobar experimentalmente o mecanismo de formación de imaxes cunha lente delgada converxente, identificando os conceptos básicos da óptica xeométrica (imaxes reais e virtuais, focos, aumento, …)
  • Distingui-las características ondulatorias da luz.

CONTIDOS

1. Natureza da luz: evolución histórica.

2. Aproximación xeométrica á luz.

2.1. Raio e feixe.
2.2. Propagación rectilínea.
2.3. Sombras e penumbra.
2.4. Leis da reflexión. Formación de imaxes por espellos.
2.5. Leis da refracción. Índice de refracción. Ángulo límite.
2.6. Dioptrios. Formación de imaxes por lentes delgadas.
2.7. Instrumentos ópticos: ollo, lupa, microscopio e telescopio.

3. Aproximación ondulatoria.
3.1. Fenómenos ondulatorios na luz. Modelo ondulatorio.
3.2. Ondas electromagnéticas. Espectro e cor.
3.3. Aplicación das propiedades das ondas ó caso da luz: interferencia, difracción e polarización.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN

Establece-la diferenza entre Óptica Física e Óptica Xeométrica e resumi-las diferentes teorías que ó longo da historia se propuxeron para explica-la natureza da luz.
Este criterio pretende verificar se o alumnado é quen de sintetiza-los feitos máis salientables da óptica ó longo da historia e de distinguir entre Óptica Física e Xeométrica, analizando as diferentes teorías sobre a natureza da luz como eixe exemplificador da forma de construí-la ciencia.

Verifica-las leis da reflexión e refracción, e determina-las imaxes obtidas en espellos e lentes.
Con este criterio valórase a capacidade dos alumnos e alumnas para analiza-las leis da reflexión e da refracción, inferindo a partir delas o comportamento de feixes de raios na formación de imaxes en espellos e lentes; determinando graficamente se se trata de imaxes reais ou virtuais, dereitas ou invertidas e aumentadas ou reducidas.

Aplica-la ecuación do construtor de lentes para determina-la distancia focal dunha lente a partir dos raios de curvatura das superficies.
Preténdese comprobar se o alumnado é capaz de situa-la imaxe formada por un espello ou por unha lente delgada e de aplica-la ecuación de espellos e lentes ó cálculo das magnitudes correspondentes.

Comprobar experimentalmente o mecanismo de formación de imaxes cunha lente delgada. Identifica-los conceptos básicos da óptica xeométrica (lentes, imaxes reais e virtuais, focos, aumentos etc), calcula-la distancia focal en lentes converxentes e estuda-la posición, natureza e tamaño da imaxe en función da distancia entre obxecto e lente.

Analizar cualitativamente os fenómenos de interferencias, difracción e polarización.
Este criterio intenta avaliar se o alumnado é capaz de explica-lo comportamento dual da luz en fenómenos tipicamente ondulatorios, como as interferencias e a difracción, establecendo de xeito cualitativo e experimental as características de interferencias, difracción e polarización de raios luminosos.

FÍSICA MODERNA

OBXECTIVOS ESPECÍFICOS

  • Identifica-los postulados da teoría da relatividade e as súas consecuencias.
  • Coñece-la natureza dos fenómenos cuánticos: dualidade onda-corpúsculo, efecto fotoeléctrico, probabilidade fronte a determinismo, principio de indeterminación etc.
  • Describi-las características do fenómeno da desintegración radiactiva e as leis que o regulan.

CONTIDOS

1. Mecánica relativista.
1.1. Relatividade de Galileo. Sistemas inerciais.
1.2. Transformación de Lorentz.
1.3. Postulados de Einstein.
1.4. Masa e enerxía relativista.

2. Mecánica cuántica.
2.1. Orixes da teoría cuántica: radiación do corpo negro e hipótese de Planck.
2.2. Efecto fotoeléctrico.
2.3. Dualidade onda-corpúsculo.
2.4. Principio de Heisenberg.

3. Física nuclear.
3.1. O núcleo atómico. Constitución.
3.2. Forzas nucleares. Enerxía de enlace.
3.3. Radioactividade: desintegracións e transformacións nucleares.
3.4. Fisión e fusión nuclear.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN

Enunciar e analiza-los postulados de Einstein da relatividade especial.
Preténdese verifica-lo grao de coñecemento do alumnado sobre a física relativista, valorando a figura de Einstein no contexto da Física Moderna e as súas achegas. Será quen de enuncia-los postulados básicos da teoría da relatividade especial e algunhas das súas implicacións, a través de cuestións sinxelas.

Coñece-las bases experimentais e teóricas da teoría cuántica.
O alumnado será quén de recoñecer e interpreta-los feitos máis salientables que levaron á formulación da mecánica cuántica, como a teoría cuántica de Planck, a teoría fotónica de Einstein, a dualidade onda-corpúsculo, o principio de indeterminación de Heisemberg.

Xustifica-la natureza cuántica da luz a partir da análise do efecto fotoeléctrico.
Preténdese coñecer se o alumnado é quén de valora-las implicacións que se derivan do estudo do efecto fotoeléctrico respecto da natureza dual da luz. Así mesmo, deberá ser capaz de coñece-las características do fotón como partícula constituínte da luz e de aplica-la ecuación fotónica de Einstein á resolución de problemas e cuestións.

Recoñece-los aspectos máis salientables no ámbito da física nuclear.
Preténdese verificar se o alumnado, a través da resolución de cuestións axeitadas, é quén de aplica-las ideas das interaccións fundamentais para xustifica-la estabilidade dos núcleos atómicos, e de identifica-la equivalencia masa-enerxía nos procesos radioactivos das reaccións nucleares, así como de coñece-los diferentes tipos de desintegracións radioactivas e as leis que as rexen, aplicando estes coñecementos á resolución de exercicios numéricos e cuestións.
Deberá ser quén de valorar e analiza-las aplicacións tecnolóxicas derivadas da enerxía nuclear.

PRÁCTICAS

OBXECTIVOS ESPECÍFICOS

  • Adquirir destreza manipulativa no laboratorio.
  • Expresa-las magnitudes medidas coa incerteza e as unidades
  • Presentar un informe con resultados e gráficas
  • Medir “g” de forma sinxela e precisa
  • Valora-las similitudes e diferenzas entre os dous métodos de avaliación de ke
  • Manexar instrumentos de óptica sinxelos 

CONTIDOS

• Péndulo simple.
• Estudo estático do resorte elástico.
• Estudo dinámico do resorte elástico.
• Lentes converxentes.

CRITERIOS DE AVALIACIÓN

• Valora-los factores dos que depende “g” medida no laboratorio.


Preténdese que o alumno sexa quen de avaliar experimentalmente os factores dos que depende o período dun péndulo simple  e de determina-lo valor da gravidade no laboratorio, así como analizar os resultados obtidos.

• Medida experimental de ke polo método estático.

Trátase de que o alumnado contraste experimentalmente o cumprimento da lei de Hooke, e a partir de aí, desenvolver  un método de análise do resorte.

• Medida experimental de ke polo método dinámico.

O alumnado analizará experimentalmente as características cinemáticas e dinámicas do MHS dun resorte elástico.

• Construír imaxes cunha lente converxente.

 Mediranse as magnitudes básicas das lentes converxentes, como a focal e a posición, e a natureza e aumento das imaxes.